Pertra van Schayik

‘Ik lach om al die vooroordelen’

Met haar bedrijf beveiligt ze wereldwijd IP-netwerken en de Olympische Spelen van 2020 in Tokio gaat ze beschermen tegen hackers. Inmiddels heeft Petra van Schayik 30 jaar ervaring in cybersecurity. ‘Ik wil meebeslissen, richting geven.’

In de cybersecurity werken nerds die hele dagen naar een beeldscherm turen en codes ‘inkloppen’. Petra van Schayik (57) kan het gangbare beeld van haar sector niet geheel ontkennen. ‘Om heel eerlijk te zijn’, zegt ze lachend, ‘is tachtig procent van de mannen die hier werken inderdaad te typeren als nogal bijzonder. Eigenwijze types waarmee het lastig discussiëren is. Je zou ze ook nerds kunnen noemen, ja, maar dan wel hele leuke’.

Toch zou ze het graag anders zien: van de 45 medewerkers van haar bedrijf Compumatica zijn er maar twee vrouw. ‘Dat aantal moet omhoog. Met meer vrouwen op de werkvloer komen de softwareontwikkelaars ook wat meer los.’

De softwareontwikkelaars van Compumatica ontwerpen onder meer codes voor de beveiliging van computerprogramma’s en encryptie-oplossingen: producten die informatie zo versleutelen dat het veilig elektronisch kan worden verstuurd. Belangrijk voor bijvoorbeeld ambtenaren, artsen en advocaten.

Het beveiligen van e-mail is al jaren core business van Compumatica, dat internationaal onder andere concurreert met het Engelse Fox IT. Voor overheden in binnen- en buitenland versleutelen ze data, en samen met andere mkb-bedrijven en de TU Delft en TU Eindhoven werken ze aan een plan om de Olympische Spelen van 2020 in Japan te beveiligen.

‘Japan is een heel veilig land. De regering zag daarom lang geen noodzaak voor cybersecurity, maar de Olympische Spelen zijn een target voor hackers en Japan is bang voor gezichtsverlies.’

Sinds kort richt Van Schayik zich met haar bedrijf ook op smart industries: het beveiligen van netwerken in bijvoorbeeld fabrieken. ‘Een met een virus besmette computer kan invloed hebben op een heel productieproces, en wie inlogt heeft meteen toegang tot het complete fabriekssysteem. Dat kan gevaarlijk zijn. In het ontwerp van het netwerk is daar vaak niet aan gedacht, of de security is wegbezuinigd. Nu ziet men in dat dit niet verstandig was.’

Bij het ontwerpen van software speelt veiligheid tegenwoordig een cruciale rol. ‘Eigenlijk is er sprake van een constante wedloop tussen hackers en bedrijven als Compumatica. Zij willen chaos creëren, de communicatie onmogelijk maken of de stroom afsnijden, en wij voorkomen dat. Dat veiligheidsaspect geeft mijn werk extra veel zin.’

Van Schayik studeerde aan de HTS en kwam in 1984 terecht bij IT-bedrijf Digital. De IT werd toen zo mogelijk nog sterker gedomineerd door mannen. Een secretaresse adviseerde haar om twee visitekaartjes te laten maken. ‘Eén met mijn voorletters, ingenieurstitel en functie, en één met alleen mijn voor-, achternaam en functie. Zo wist mijn gesprekspartner dat hij mij ook technische vragen kon stellen.’ In 1996 kwam ze terecht bij Compumatica, waar ze al snel de kans kreeg om de helft van de aandelen te kopen. Ze twijfelde geen moment. ‘Ik wilde meer zijn dan een werknemer: meebeslissen, richting geven.’

Ging ze met haar mededirecteur op pad, dan stuitte ze vaak op vooringenomenheid: er werd automatisch gedacht dat hij de baas was. ‘Toen hij in 2009 met pensioen ging, vroegen klanten of mijn man was gestopt en ik het bedrijf voortzette. Ze waren er al die jaren van uit gegaan dat we een stel waren.’

Nu ze ouder is, moet ze vooral lachen om alle vooroordelen. ‘Ik val nu eenmaal op als vrouw in een mannenwereld.’ Dat ze daardoor niet one of the guys is, zorgt soms voor afstand, maar nooit voor problemen, ook niet in landen als Saudi-Arabië of Iran. ‘Ik draag daar een hoofddoek om de kledingvoorschriften te respecteren, maar wordt er volledig geaccepteerd.’ Wel gebruikt ze in het buitenland nog steeds een ander visitekaartje dan in Nederland. ‘Eentje waarop naast mijn functie en titel ook vermeld staat dat ik eigenaar ben van Compumatica. Hiërarchie is in het buitenland veel belangrijker dan in Nederland.’

Haar werk behelst meer dan alleen techniek: ze is ook actief in consultancy. ‘Bewustzijn kweken rondom veilig internetgebruik is bijvoorbeeld heel belangrijk. Veel mensen openen nog steeds links in hun onbekende e-mail.’ De behoefte aan goed personeel is groot, en de vijver waarin ze vissen klein. Geschikt bevonden medewerkers worden uitgebreid gescreend door de overheid, onder andere op omkoopbaarheid. ‘We ontwikkelen strikt geheime producten, als er iets misgaat en iemand niet betrouwbaar blijkt, is dat een nachtmerrie. Daarom kennen medewerkers van sommige klanten alleen hun codenaam. En zelfs ik als directeur kan niet bij alle informatie.’